"Hayalgücü olmayan insanın kanatları olmaz."
Muhammed Ali

Yazarlar

Bülent Kalafat
Bülent Kalafat
@b_kalafat

İlk PDO değerleri ve xGA

26/09/2018

Ligde 6 haftanın geride kalmasıyla veri bazlı ortalamalar biraz anlam kazanmaya başladı. Geçen sezonu ağırlıklı olarak PDO ışığında değerlendirmiştim; bu sezon da aynı inceleme serisi sürecek. Öte yandan, takım bazlı maçlık xG değerlerinin  Opta Türkiye tarafından kamuya sunulmasıyla, veri bazlı analizin ufku epey genişlemiş oldu. Ben de fırsattan istifade bir süredir yabancı ligler ile ilgili okuduğum değerlendirmelerde karşıma çıkan xGA'yı, yani rakip gol beklentisini ve bunun ışığında edinebilecek çıkarımlara değinmek istedim. 


NxG ve NxGA

Expected Goals uluslararası literatürde xG olarak kısaltıldı ve bu kısaltma hemen kabul gördü. Bundan kısa bir süre sonra bazı insanlar çıkıp dediler ki "Tamam, bir takımın girdiği pozisyonların kalitesini ifade edebiliyoruz. O zaman maruz kaldıkları tehlikelerin de kalitesini tanımlamış olmuyor muyuz?" Netice olarak ortaya Expected Goals Against'ten xGA çıktı. Yani takımların imkan verdiği rakip şutlarının yarattığı "tehlike"nin sayısallaştırılması. Aşağıdaki grafikte (bundan sonraki her grafikte olacağı gibi) bu verilerden penaltıları ayıklayarak, literatürde adını NxG olarak bulan veriyi kullandım. Non-Penalty "N" olarak kısaltılıyor. "Na penaltı" gibi düşünürsek sorun olmaz sanırım. Bu sezon yapacağım incelemelerde xG ve xGA'dan ziyade NxG ve NxGA'yı kullanacağım; "Na penaltı gol beklentisi ve na penaltı rakip gol beklentisi." Penaltıların çıkması bana kalırsa çok önemli; zira bir penaltının xG'si 0.8'e yakın (yani penaltılar %80'e yakın oranla gol oluyor). Takımların ve oyuncuların hücum (veya savunma) performanslarını gol pozisyonları üzerinden incelerken, %80 ihtimalle gol olan şutları çıkarmak yapılacak çıkarımın akan oyuna olan ilişkisini epey artırıyor.

NxGA'nın sonsuz kullanım potansiyeline bir örnek verelim. Diyelim, şimdikinin ötesinde, her takımın şut bazlı xG değerlerini biliyoruz. Yani her bir şutunun, isabetli veya isabetsiz olması fark etmeksizin, ayaktan çıktığı anda gol olma ihtimalini. O zaman şu soruya yanıt bulabiliriz: "Takımların rakiplerine çektirdiği herhangi bir şutun xG'si ile isabetli rakip şutları xG'leri arasında fark var mı ve ne kadar?" Bu soru aynı zamanda şununla eş anlamlı: "Takımlar gol ihtimali daha yüksek pozisyonlardan mı kalelerine isabetli şut yemişler?" Elimde bu verinin şut bazlı ayağı olmadığı için aşağıdaki teorik bir senaryodur. Noktaların renkleri, takımların yedikleri gol adedinin beklenene göre eksiğini fazlasını, büyüklükleri de rakiplerinin çektiği şutların ceza sahasından çekilme oranını temsil ediyor. 


Fenerbahçe'nin bu tablonun sol alt köşesinde olması şaşırtıcı değil. Çünkü daha ligin başında dört tane saçma sapan gol yediler. Halil'in füzesi, Chery'nin taç çizgisine yakın yerden şutu, Babel'in uzaktan dönerek vurması, Aleksic'in volesi.... Bunlar çok zor gol olan şutlar ve Fenerbahçe'nin 6 haftada bunlardan 4 tane yemiş olması normal değil. Fenerbahçe'nin yediği gol adedinin beklentiden fazla olmasını yorumlarken bu doneyi mutlaka değerlendirmek lazım. Veriler ve gözlem bir araya geldiği zaman bunun gibi tespitler kolaylaşıyor. Daha da güzeli "şans", "tehlike" gibi bazı kavramları temsil edebileceğimiz referans noktalarımız oluyor.

PDO'ya geçmeden önce mevcut xG değerlerinin takım bazlı olma hususuna değinmek istiyorum. Şimdilik Opta şut bazlı xG değerlerini yayınlamıyor. Yani spesifik olarak bir şutun ya da golün xG'sini inceleyemiyoruz.  Bu kırılımdaki xG verilerinin kamuya açılmasıyla yapılabilecekler şimdikinin epey fevkinde. Örneğin aşağıdaki görseldeki gibi herhangi bir oyuncunun hangi kalitedeki şutlardan ne miktarda çektiğini ve gollerini bunların hangilerinden bulduğunu tespit edebiliriz. xG'nin yayınlanmaya başlaması başlı başına bir olay; ancak devamı beni asıl heyecanlandıran kısmı. 



PDO

Eğer PDO ile henüz tanışmadıysanız, 17/18 sezonunda veriyi tanıttığım bu yazıya göz atabilirsiniz. PDO - puan tablosunu şu an yayınlamakta bir fayda görmüyorum; çünkü gelişmiş metrikler (PDO, NxG, NxGA vs...) ve puan arasında henüz anlam çıkarılır bir korelasyon oluşmadı. Her zamanki gibi penaltılar ve kendi kalesine goller verilerden ayıklandı. Başakşehir kaldığı yerden devam ediyor.






GÜNCEL YAZILAR